Aft Nedir? Aft Yarasına Ne İyi Gelir?

Aft, ağız içinde oluşan genellikle küçük ve etrafı kızarık, beyazımsı-sarımsı renklerde görülen ağrılı lezyonlardır. Boyutlarına göre minör ve majör olmak üzere ayrılırlar. Çoğunlukla zararsızlardır ve herhangi bir risk teşkil etmezler. Ancak, ateş, şiddetli ağrı, ishal ve lenf bezi şişmesi gibi ciddi belirtiler ile birlikte görülüyorsa, vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerekebilir.

Aft Nedir?

Tıp dilinde aftöz ülser olarak bilinen, ağız içi mukozada oluşan, beyaz-gri, ağrılı fakat iyi huylu lezyonlara denir. Boyutları 3-10 mm arasında değişebilen küçük ülserlerdir. Genellikle tek bir tane olabildiği gibi, birden fazla da ortaya çıkabilir. Bununla birlikte çoğu zaman zararsızlardır ve 1-2 hafta içinde kendiliğinden iyileşirler. Ancak bazı durumlarda, özellikle aftlar çok büyük ve ağrılıysa, profesyonel tedavi gerekebilir.

Aft Neden Olur?

Oluşumunda stresi travma, beslenme bozuklukları, hormon değişiklikleri ve bağışıklık sistemi gibi birçok sebep vardır. Çoğu zaman kesin çıkış nedenlerinin bilinmesi zordur.

Bazı nedenler şunlardır:

• Viral/bakteriyel enfeksiyonlar
• Vitamin eksiklikleri ( B12, C ve demir)
• Stres
• Hormonal değişiklikler
• Yanlış diş fırçalaması
• Ağız travmaları
• Bağışıklık sistemi sorunları
• Gıda hassasiyetleri
• Genetik yatkınlık
• Sitemik hastalıklar
• Sls içeren diş macunları

Aft Belirtileri

Ağızda aft belirtileri arasında hassasiyet, kızarıklık, yanma ve bazen lenf nodu şişliği yer alır. Ateşli durumlar nadir de olsa olabilir.

Belirtileri genel olarak şunlardır:

• Ağrı
• Kızarıklık
• Beyaz ya da sarımsı yaralar
• Yanma ve karıncalanma hissi
• Yutma ve konuşma güçlüğü
• Nadiren lenf bezi büyümesi
• Düşük ateş

Bebeklerde Aft

Aft, bebeklerde genellikle bağışıklık sisteminin henüz tam olarak gelişmemesinden ve ağıza alınan nesnelerden kaynaklanan travmalar sonucu ortaya çıkar. Bebeklerde belirtiler arasında, huzursuzluk, iştahsızlık, salya üretiminde artış ve ağızda beyaz lezyonlar sayılabilir. Bunula birlikte eğer bebekte aft mevcutsa, çok geçmeden bir çocuk doktoruna başvurulması önerilir.

Çocuklarda Aft

Aft, çocuklarda yetişkinlerdeki nedenlerle benzerlik gösterir. Özellikle okul çağı çocuklarında stres, beslenme alışkanlıkları ve ağız içi travmalar aft oluşumunu tetikleyebilir. Çocuklar ağrı nedeniyle yemek yemekten kaçınabilir veya uyku düzenleri bozulabilir. Eğer çocukta aft sürekli çıkıyorsa, bir uzmana başvurulmasında fayda vardır.

Aft Hangi Hastalıkların Belirtisidir?

Ağızda aft, çoğu zaman sistemik bir hastalığın belirtisi değildir ve iyi huyludur. Ancak sık tekrarlıyorsa, çok sayıda çıkıyorsa ve uzun süre geçmiyorsa bazı hastalıkların varlığı düşünülebilir.

Bu hastalıklar şunlardır:

• Behçet Hastalığı: Ağız, genital bölge ve gözlerde tekrarlayan aftlarla karakterize kronik bir iltihabi hastalıktır.
• Çölyak Hastalığı: Gluten intoleransı olan kişilerde vitamin emilim bozukluğuna bağlı olarak aftlar görülebilir.
• Crohn Hastalığı: Sindirim sisteminin kronik iltihabi bir hastalığıdır ve ağız içinde aft benzeri lezyonlara neden olabilir.
• Reiter Sendromu: Göz, eklem ve ürogenital sistem belirtileriyle birlikte aftlar görülebilir.
• HIV/AIDS: Bağışıklık sisteminin baskılanması nedeniyle aftlar daha sık ve şiddetli seyredebilir.
• Bazı Kan Hastalıkları: Anemi (kansızlık) gibi bazı kan bozuklukları da aft oluşumunu etkileyebilir.

Aft Ne Zaman Geçer?

Basit lezyonlar, 7-15 gün içerinde, tekrarlayan veya büyük aftlar 2-4 hafta içinde iyileşebilir. Ancak, aftların iyileşme süresi çeşidine ve boyutuna bağlı olarak değişmektedir. Sürekli tekrar varsa medikal takip gerekebilir.

Aft tipleri ve iyileşme süreleri:

• Minör Aftlar: Genellikle 7-14 gün içinde kendiliğinden ve iz bırakmadan iyileşirler.
• Majör Aftlar: Daha büyük ve derin olduklarından iyileşmeleri 2-4 hafta kadar sürebilir ve bazen iz bırakabilirler.
• Herpetiform Aftlar: Çok sayıda küçük yara şeklinde olsalar da, genellikle minör aftlar gibi 7-10 gün içinde iyileşme eğilimindedirler.

Aft Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavide genellikle, ağız içi jel, gargara, bazen kortikosteroid ilaçlar ve ağrı kesiciler kullanılır. Amaç, ağrıyı azaltmak ve iyileşme süresini kısaltmaktır. Aynı zamanda, diyet ve düzenli ağız bakımı ile ağrılı lezyonlar daha kolay iyileşir.

Tedavide kullanılan yöntemler şunlardır:

• Ağrı Kesiciler: Ağrıyı hafifletmek için reçetesiz satılan ağrı kesiciler kullanılabilir.
• Topikal Kremler ve Jeller: Aftın üzerine uygulanan ağrı kesici ve koruyucu özellikli kremler veya jeller ağrıyı dindirebilir ve yaranın iyileşmesine yardımcı olabilir.
• Steroidli Gargaralar veya Kremler: Şiddetli ve büyük aftlarda doktor kontrolünde kortikosteroid içeren gargaralar veya kremler kullanılabilir.
• Antiseptik Gargaralar: Bakteriyel enfeksiyonu önlemek ve ağız hijyenini desteklemek için gargaralar kullanılabilir.
• Lazer Tedavisi: Bazı durumlarda, düşük seviyeli lazer uygulaması ağrıyı azaltmaya ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir.

Evde Aft Nasıl Geçer?

Tuzlu su, karbonatlı gargaralar, bal ve papatya çayı ile evde aft rahatlaması sağlanabilir. Doğal ve kolay ulaşılabilir malzemelerle yapılan ağız bakımı, ağrıyı hafifletir ve iyileşme sürecini hızlandırır.

Evde uygulanabilecek bazı yöntemler şunlardır:

• Tuzlu Su Gargarası: Bir bardak ılık suya bir çay kaşığı tuz ekleyip günde birkaç kez gargara yapmak, ağrıyı hafifletir ve ağız hijyenine katkıda bulunur.
• Karbonatlı Su: Bir çay kaşığı karbonatı yarım bardak suya ekleyip gargara yapmak da yaranın kurumasına ve ağrının azalmasına yardımcı olabilir.
• Buz Uygulaması: Aftın üzerine doğrudan buz tutmak, geçici olarak uyuşma sağlayarak ağrıyı dindirebilir.
• Bal: Antiseptik ve iyileştirici özelliklere sahip olan balı aftın üzerine sürmek rahatlama sağlayabilir.
• Yoğurt Tüketimi: İçerdiği probiyotikler sayesinde ağızdaki bakteri dengesini düzenleyerek iyileşmeye yardımcı olabilir.
• Tahriş Edici Gıdalardan Kaçınma: Baharatlı, asitli, tuzlu veya çok sıcak yiyecek ve içeceklerden iyileşene kadar uzak durmak önemlidir.
• Yumuşak Diş Fırçası Kullanımı: Ağız içi travmayı önlemek için yumuşak kıllı bir diş fırçası tercih edilmelidir.
• SLS İçermeyen Diş Macunları: Sodyum Lauril Sülfat içermeyen diş macunlarını kullanmak, aft oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.

Aft için Ne Zaman Doktora Gidilir?

7–14 gün içinde kaybolmayan, ağrılı, büyük veya kanamalı aftlarda KBB, dermatoloji veya ağız diş uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca, tekrarlama ve lenf bezlerinde şişlik durumu varsa en kısa zamanda bir uzmana danışılmalıdır.

Şu durumlarda doktora başvurulmalıdır:

• Çok büyük ve olağan dışı aft varlığında.
• 2 haftadan uzun sürüyorsa ve iyileşme belirtisi göstermiyorsa.
• Çok şiddetli ağrı varsa.
• Kişi sık sık aft çıkarıyorsa.
• Ateş, ishal ve deri döküntüleri gibi belirtiler varsa.
• Yeme-içme çok ağrılı bir hale geldiyse.
• Altta yatan başka bir hastalık varsa.

Aft Çıkması Nasıl Önlenir?

Aft çıkmasını önlemek her zaman mümkün olmasa da, dengeli beslenme, düzenli ağız bakımı ve stres yönetimi aft gelişimini engellemeye yardım olabilir. Dolayısıyla kişinin ağız hijyenine ve vitamin takviyesine ne kadar önem verdiği bu rahatsızlığın gelişimini engellemede büyük önem taşır.

Alınabilecek olan önlemler şunlardır:

• Ağız hijyenine önem vermek
• Ağız içi travmalardan kaçınmak
• Stresi yönetmeyi öğrenmek
• Dengeli beslenmek
• Gıda alerjilerini takip etmek
• SLS içermeyen diş macunları kullanmak
• Düzenli diş kontrollerine gitmek
• Gerekliyse vitamin takviyesi almak

Aft Hakkında Sıkça Sorulan Sorular