- Braketler, dişleri hizalamak için kullanılan küçük ortodontik parçalardır.
- Metal, seramik, safir, lingual ve damon gibi farklı türleri vardır.
- Tedavi; dişleri düzeltir, estetiği ve çiğneme fonksiyonunu iyileştirir.
- Braket kullanımı sırasında tahriş, ağrı veya tel kırılması görülebilir.
- Şeffaf plaklar, retainer ve genişleticiler modern braket alternatifleridir.
Braket, ortodontik tedavilerde dişlere yapıştırılan ve tellerin sabitlenmesini sağlayan küçük parçalardır. Braketler sayesinde çapraşık, aralıklı ya da hizasız dişler zamanla ideal konumuna getirilir. Metal, seramik, lingual ve şeffaf plak gibi farklı alternatifleri bulunur. Bu içerikte braket çeşitlerinden yaşanabilecek sorunlara, tedavi sürecinden alternatif çözümlere kadar tüm detayları öğrenebilirsiniz.
Braket Nedir?
Braket, ortodontik tedavilerde kullanılan ve dişlerin hizalanmasını sağlayan küçük, sabit metal veya seramik parçalardır. Diş braketi, diş telleriyle birlikte çalışarak çarpık, aralıklı veya üst üste binmiş dişleri doğru pozisyona getirir. Halk arasında “diş teli” olarak da bilinir ve ortodontik tedavinin yapı taşlarından birisidir.
Ortodontik bozukluklar, yani tıptaki adıyla maloklüzyon, üst ve alt çene dişlerinin doğru hizada olmaması anlamına gelir. Bazı kişilerde bu durum çiğneme, konuşma veya ağız kapanma problemleri yaratır. Genetik yatkınlık, diş kaybı, parmak emme alışkanlığı veya ağız travmaları ile oluşabilir. Tedavi sürecinde ise dişlerdeki çapraşıklık ve boşluklar düzeltilir.
Kısacası, braket ne demek diye soranlara verilecek en net yanıt: hem estetik hem de fonksiyonel ağız sağlığını destekleyen bir ortodontik düzenleyici parçadır.
Diş Braketi Ne İşe Yarar?
Braket; ağız temizliğini kolaylaştırmaya, diş çürükleri ve diş eti hastalıklarını önlemeye, kapanma problemini düzeltmeye ve estetik görünümü düzeltmeye yarar.
Diş teli tedavisi, diş hekimi tarafından düzenli olarak kontrol edilir, gerektiğinde ayarlamalar yapılır. Böylelikle sonuçlar daha başarılı ve kalıcıdır.
Çapraşık dişlerin fırçalanması ve diş ipiyle temizlenmesi zordur. Braket tedavisi sonrasında dişler düz bir yapıya kavuşur. Böylelikle ağızda plak birikimi azalır. Düzenli temizlikle çürük, gingivitis ve periodontal hastalıklar önlenir.
Braket kullanımı ile hizalanan dişler daha simetrik ve estetik bir gülüş elde etmeye yarar. Bu da kişinin sosyal hayatında daha özgüvenli hareket etmesini sağlar.
Ortodontik tedavi, sadece dişleri düzeltmekle kalmaz, aynı zamanda maloklüzyon gibi çene kapanışı problemlerini de çözer. Eşit baskı olmamasından dolayı çene kemiğinde erozyon görülür. Diş teli kullanımı ile çene eklemine binen baskı azaltılır ve dengelenir.
Braket Çeşitleri Nelerdir?
Metal braket, seramik braket, safir braket, lingual braket, damon braket ve şeffaf plak diş braketi çeşitleri arasında yer alır.
Metal Braketler
Metal braket, en klasik ve dayanıklı braket türüdür. Dişlerin ön yüzeyine yerleştirilir ve teller küçük lastiklerle sabitlenir. Genellikle her ay düzenli kontrollerde değiştirilir. Uygun fiyatlıdır ve genç hastalarda sıklıkla tercih edilir.
Seramik Braketler
Seramik braketler, yarı saydam ve diş rengine yakın yapıları sayesinde estetik avantaja sahiptir. Metal braketlere göre daha az fark edilir. Yetişkin hastalar tarafından sıklıkla kullanılır.
Safir (Ice) Braketler
Sapphire braketler, tam saydam yapılara sahiptir ve görünürlüğü daha azdır. Uzak mesafeden neredeyse hiç fark edilmezler. Bu yüzden genellikle “şeffaf diş teli” arayışındaki hastalar için ideal bir seçenektir.
Lingual Braketler (Görünmeyen Diş Teli)
Lingual braket sistemi, braketlerin dişlerin iç yüzeyine yerleştirildiği bir sistemdir. Bu teknikle dışarıdan bakıldığında görülmez. Konuşma alışkanlığını etkileyebileceği için uyum süreci gerektirebilir.
Damon Braketler
Damon braket, geleneksel sistemdeki lastik bağlar yerine özel kilit mekanizmasıyla telin sabitlendiği bir yapıya sahiptir. Bu sistemde sürtünme kuvveti azaldığı için diş hareketi daha hızlı ve konforlu gerçekleşir. Braket alternatifi arayan ancak klasik yapıdan vazgeçemeyenler için modern bir çözümdür.
Şeffaf Plaklar (Invisalign)
Şeffaf plaklar, “braketsiz ortodonti” olarak da adlandırılır. Diş ölçüsüne göre kişiye özel üretilir. Genellikle erişkin hastalar ve estetik kaygısı yüksek kişiler için önerilir. Günlük yaşamda neredeyse hiç fark edilmez.
| Braket Türü | Görünürlük | Dayanıklılık | Kimler İçin Uygun? |
|---|---|---|---|
| Metal braket | Yüksek | Çok yüksek | Çocuklar, gençler |
| Seramik braket | Orta | Orta | Estetiğe önem verenler |
| Safir braket | Çok düşük | Yüksek | Yetişkin hastalar |
| Lingual braket | Görünmez | Yüksek | Görünmez tedavi isteyenler |
| Damon braket | Orta | Yüksek | Daha konforlu tedavi arayanlar |
| Şeffaf plak | Neredeyse görünmez | Orta | Hafif–orta vakalar |
Diş Teli Kullananlarda Görülen Braket Problemleri
Braket ile diş tedavisi sürecinde bazı geçici rahatsızlıklar ve küçük komplikasyonlar yaşanabilir. Özellikle braket diş teli sistemlerinde görülen bu sorunlar doğru önlemler gerektirir.
Diş teli kullananlarda görülen braket problemleri genellikle şu şekildedir:
- Yumuşak doku tahrişi
- Sürekli çene ağrısı
- Dişlerde leke ve renk değişimi
- Tel kırılması
Yumuşak doku tahrişi
Metal braketler; dudak, yanak içi ya da dile sürtünebilir, ağız içinde yaralar oluşabilir. Diş teli problemleri arasında en çok görülendir, ilk haftalarda daha yaygındır. Tahrişi önlemek için ortodontik wax kullanımı önerilebilir. Ortodontik wax, brakete sürülür, yumuşak dokularla metal arasında tampon görevi görür.
Sürekli çene ağrısı
Ortodontik tedavi sırasında dişler hareket ettiği için çene ağrısı yaşanabilir. Ancak ağrı sürekli hale gelirse çene eklemiyle ilgili bir probleme işaret edebilir. Bu durumda tedavi planının gözden geçirilmesi gerekebilir.
Dişlerde leke ve renk değişimi
Braketlerin çevresinde zamanla yiyecek kalıntıları birikir. Kalıntılar zamanla sararma veya leke oluşumuna zemin hazırlar. Diş fırçalamanın ihmal edilmesiyle bu durum artar. Ayrıca, braket çıktıktan sonra diğer bölgelerle arada bir renk farkı meydana gelebilir. Bu nedenle ortodonti tedavisi sonrası diş beyazlatma yapılabilir.
Tel kırılması
Diş teli kırılması, en sık karşılaşılan problemlerden birisidir. Sert bir yiyecek yerken veya ağız bölgesinde darbe gelmişse tel kırılabilir. Kırık tel yanağa veya diş etine batabilir, acı verebilir. Kırık teli çıkarmaya çalışmak tehlikeli olabilir, ortodontiste başvurulmalıdır.
Braket Alternatifleri Nelerdir?
Ortodontik tedavi denildiğinde akla ilk gelen yöntem diş telleri ve braketler olsa da braket alternatifleri mevcuttur.
Şeffaf plaklar, günümüzde en popüler braket alternatifi olarak öne çıkmaktadır. Invisalign gibi sistemlerde, kişiye özel olarak tasarlanmış saydam plaklar kullanılır.
Retainer (pekiştirme apareyleri), küçük diş hareketlerini düzeltmek ve hafif çapraşıklıkları gidermek için kullanılabilir.
Palatal genişleticiler, özellikle çocuklarda diş çapraşıklığını önlemek için tercih edilir. Üst çeneyi genişletir, dişlerin doğru dizilmesi için yer açar. Brakete ihtiyaç kalmadan sorunu çözebilir.
Headgear, şiddetli ortodontik bozukluklarda kullanılır. Genellikle gece takılır ve çene pozisyonunun düzeltilmesine yardım eder. Modern alternatifleri kadar estetik olmasa da, bazı vakalarda etkili olabilir.
Braket Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
En arka braketim çıktı, ne yapmalıyım?
Arka dişteki braketi kaybettiyseniz, tellerin yumuşak dokuya zarar vermemesi için geçici olarak braket mumuyla kaplama yapılabilir.. Tellerde batma, kanama veya ağrı varsa vakit kaybetmeden ortodontiste başvurun.
Braket ne demek?
Braket, ortodontik tedavilerde kullanılan, dişlerin üzerine yapıştırılan küçük aparatlardır. Teller bu braketlere sabitlenir ve dişlerin zamanla doğru konuma gelmesini sağlar. Braketler metal, seramik veya şeffaf materyallerden üretilebilir.
Braket evde yapıştırılır mı?
Hayır, braketler kesinlikle evde yapıştırılmamalıdır. Diş yüzeyine özel medikal yapıştırıcılarla sabitlenir ve hassas bir hizalama gerekir. Yanlış yapıştırma dişlerde zarar bırakabilir.
Braket kırılması nasıl anlaşılır?
Braketin kırılması durumunda tellerde gevşeme, batma hissi veya brakette görünür çatlak/kopma fark edilebilir. Bazen braket yerinden çıkar ve dişe bağlı kalmaz.
Braket yutulursa ne olur?
Braket küçük bir parça olduğu için mutlaka dikkatli olunmalıdır. Sivri parçalar varsa ya da solunum yoluna kaçma riski oluşursa acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Her ihtimale karşı hekim görüşü alınması önemlidir.
Braket kopması tedaviyi uzatır mı?
Evet, braketin kopması tedavi sürecini uzatabilir. Çünkü diş hareketi o bölgede durur ve kontrol kaybedilir.
Braket mumu nedir?
Braket mumu, braketlerin veya tellerin dudak, yanak ve dil gibi yumuşak dokulara sürtünmesini önlemek için kullanılan özel koruyucu bir malzemedir.
Braket mumu nerede satılır?
Braket mumları ortodonti kliniklerinden, eczanelerden ve medikal ürün satan online sitelerden temin edilebilir. Genellikle şeffaf ambalajlarda satılır ve taşıması kolaydır.
