Yer Tutucu Çeşitleri ve Çocuklarda Uygulama Süreci

Yer tutucu, çocuklarda süt dişlerinin erken kaybı sonucu ya da belli nedenlerden ötürü çekildiği durumlarda uygulanan bir tedavi şeklidir. Çocuğa uygulanacak olan apareyle birlikte, daimi dişlerin doğru konumda sürmesi hedeflenir. Kullanılan apareyler sabit ve haraketli olarak ayrılır. Hastanın ihtiyacına göre tedavi şekli belirlenir ve uygulama sürecine geçilir.

Yer Tutucu Nedir?

Yer tutucu, çocuklarda erken diş kaybı sonrası boş kalan alanda dişlerin kaymasını önleyen ve ağız yapısını koruyan ortodontik bir apareydir. Bu yöntem sayesinde ileride çıkacak olan daimi dişlerin doğru pozisyonda sürmeleri sağlanır. Hareketli ve sabit olarak uygulanabilir.

Dişte yer tutucu sayesinde çene hastalıklarının da önüne geçilmiş olur. Diş çapraşıklığının önlenmesi, olası bir ortodonti müdahalesi riskini en aza indirir. Bu tedavi, çoğu zaman pedodonti uzmanları tarafından uygulanır ve çocuğun yaşı ve gereksinimlerine göre özel olarak tasarlanır.

Yer Tutucu Çeşitleri Nelerdir?

Yer tutucular, hareketli ve sabit olmak üzere ikiye ayrılır. Hangi yöntemin seçileceği çocuğun yaşına, tedavi gereksinimine ve kaybedilen diş sayısına göre belirlenir. Her tedavi herkes için uygun olmayabilir. Dolayısıyla, en doğru karar pedodonti uzmanının yapacağı muayene sonrası belirlenecektir.

Sabit Yer Tutucu

Sabit yer tutucu, komşu dişle bir bant ya da tel yardımıyla yapıştırılıp tutturulan ve sadece hekim müdahalesi ile çıkarılabilen bir yer tutucu aparey türüdür. Bu yüzden kullanımı ve alışma süreci çocuk açısından daha rahattır ve tedaviye uyumu arttırır. Dayanıklı olması sayesinde dişlerin yerini sabit tutmada oldukça etkili bir yöntemdir. Fakat ağız hijyenine ekstra dikkat edilmeli ve düzenli diş hekimi kontrolü yapılması şarttır.

Sabit yer tutucu çeşitleri şunlardır:

• Band loop yer tutucu: Bir dişe bantla sabitlenir, eksik dişin bulunduğu boşluğa doğru metal bir halka uzanır.
• Kron loop yer tutucu: Yer tutucunun destek alacağı dişe metal bir kuron (kaplama) yerleştirilir ve bu kurondan boşluğa uzanan bir halka ile diş kayması önlenir.
• Distal shoe: Henüz sürmemiş daimi azı dişi için yönlendirme sağlayan, diş eti altına uzanan özel bir sabit yer tutucudur.
• Lingual ark yer tutucu: Arka azı dişlerine sabitlenen bu aparey, dil tarafında (lingual) çene boyunca uzanarak dişlerin hareket etmesini engeller.

Hareketli Yer Tutucu

Hareketli yer tutucu, hasta tarafından takılıp çıkarılabilen ve genellikle akrilik malzemeden yapılan apareylerdir. Bu yöntem daha esnek bir kullanım sunar ve estetik olarak şekillendirilebilir. Ancak, küçük çocuklarda alışma süresi ve kullanım kolaylığı açısından zorluk yaratabilir. Artı yönlerinden biri temizliğinin kolay olmasıdır.

Hareketli yer tutucu çeşitleri şunlardır:

• Akrilik bazlı yer tutucu: Renkli ya da şeffaf plak şeklindedir. İçine metal tel yerleştirilerek diş boşluğu korunur.
• Fonksiyonel yer tutucu: Hem boşluğu korur hem de çiğneme fonksiyonuna katkı sağlar.
• Estetik yer tutucu: Özellikle ön bölgede kayıp varsa, çocukların psikolojik durumu gözetilerek diş görünümü verilmiş modeller tercih edilir.

Yer Tutucu Hangi Durumlarda Uygulanır?

Yer tutucu diş kaybının yaşandığı özellikle, süt dişlerinin erken kaybedildiği durumlarda daimi dişlerin sağlıklı bir şekilde çıkmasını sağlamak amacıyla kullanılır. Çocuklarda süt dişleri sadece çiğneme değil, daimi dişlerin doğru yerde konumlanmalarını sağlama amacı da taşır. Fakat bazı durumlarda bu dişler, travma, enfeksiyon vb. gibi sebeplerden ötürü kaybedilir veya çekilmek zorunda kalabilir. Dolayısıyla bu tip vakalarda yer tutucular uygulanır.

Yer tutucunun gerekli olduğu durumlar şunlardır:

• Erken çekilen süt dişleri
• Travma nedeniyle diş kaybı
• Çürük dişlerin çekilmek zorunda kalması
• Birden fazla diş eksikliği
• Ortodonti tedavisine hazırlık

Yer Tutucu Nasıl Takılır?

Yer tutucu tedavi süreci, ilk önce diş hekiminin yapacağı bir muayene ile başlar. Çocuğun ağız yapısı detaylı bir şekilde incelenir ve hangi tür aparey kullanılacağına karar verilir. Bu noktada röntgen yardımıyla diş köklerine de bakılır. Sonrasında, çocuğun ağız içinden ölçü alınır ve laboratuvara gönderilir. Diş yer tutucu, hazırlandıktan sonra aparey, dişe uygulanır ve son kontrollerin yapılmasıyla işlem tamamlanır.

Yer Tutucu Faydaları ve Zararları

Yer tutucu, dişlerin yer değiştirmesini önleyerek çene yapısını korur; ancak düzenli kontrol ve bakım yapılmadığında bazı riskler doğurabilir.

Yer tutucu faydaları şunlardır:

• Dişlerin yer değiştirmesini önler
• Daimi dişlerin doğru konumda sürmelerini sağlar
• Çene gelişimini destekler
• Konuşma ve çiğneme fonksiyonunu korur
• İleride olası ortodonti tedavisine olan ihtiyacı azaltır

Yer tutucu zararları şunlardır:

• Ağız bakımına dikkat edilmezse diş eti sorunları yaşanabilir
• Yer tutucu gevşeyip kırılabilir
• Dil tahriş olabilir
• Daimi dişin çıkış yönü takip edilmezse sorun yaşanabilir.

Yer Tutucu Bakımı Nasıl Olmalı?

Yer tutucunun, sağlıklı ve uzun ömürlü kullanılabilmesi için düzenli ağız bakımı ve diş hekimi kontrolleri şarttır. Eğer doğru bakım yapılmazsa, diş etlerinde iltihap, ağız kokusu, diş çürüğü ve apareyin kırılması gibi sorunlar gelişebilir. Ancak, bilinçli bir bakım sayesinde bu sorunların yaşanmasını engellenir.

Yer tutucu bakımı için öneriler şunlardır:

• Düzenli fırçalama
• Aşırı sert yiyecekler tüketmeme
• Yer tutucu çevresinde plak oluşumuna dikkat etme
• Düzenli diş hekimi kontrollerine gitme
• Hareketli tutucularda günlük aparey temizliğinin yapılması

Yer Tutucu Fiyatları

Diş yer tutucu fiyatları, klinikten kliniğe değişiklik gösterir. Hangi tür apareyin kullanıldığı, çocuğun ihtiyaçları, kliniğin lokasyonu ve donanımı gibi etkenler fiyatları etkilemektedir. Dolayısıyla en net fiyat bilgisi bir uzman muayenesinden sonra alınmalıdır.

Yer Tutucu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular