Tek Taraflı Çene Çıkması Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Tek taraflı çene çıkması, alt çene ekleminin sağ ya da sol yönde yerinden kaymasıyla oluşan, ağrı ve fonksiyon kaybına yol açan ciddi bir durumdur. Genellikle travma, aşırı esneme veya bağ dokusu zayıflıkları nedeniyle meydana gelir. Ağız kapatamama, çene kayması ve konuşma güçlüğü gibi belirtilerle kendini gösterir. Erken tanı ve doğru tedaviyle çene fonksiyonları tekrar normale döndürülebilir.

Tek Taraflı Çene Çıkması Nedir?

Tek taraflı çene çıkması, yalnızca alt çene yani mandibula ile ilişkilidir. Üst çene olarak bilinen maksilla, kafatasına sabit olarak bağlıdır ve hareket etmez. Buna karşın alt çene, temporomandibular eklem (TME) aracılığıyla kafatasına bağlanır ve bu eklem sayesinde çenenin aşağı-yukarı, ileri-geri ve yanlara doğru hareket etmesi sağlanır.

Çene çıkması, bu hareketli bağlantının travma, aşırı esneme veya kas spazmı gibi nedenlerle eklem yerinden kayması anlamına gelir. “Tek taraflı” ifadesi, bu durumun yalnızca sağ ya da sol eklemi etkilediğini ifade eder.

Tek Taraflı Çene Çıkması Neden Olur?

Tek taraflı çene çıkması; aşırı esneme, ağzın uzun süre açık kalması, çene kaslarını zorlayan alışkanlıklar olabilir. Darbe veya çarpma nedeniyle yaşanabilir, bağ doku hastalıkları ile meydana gelebilir.

Tek taraflı çene çıkması nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Aşırı esneme veya ani çene hareketleri
• Travma (darbe veya çarpma)
• Bağ doku hastalıkları
• Epileptik nöbetler
• Ağzın uzun süre açık kaldığı tıbbi işlemler

Aşırı esneme ve ani çene hareketleri

Esnerken ağzı fazla açmak, kahkaha atmak ya da büyük lokmalar yemek gibi günlük hareketler sırasında çene eklemine fazla yük biner. Zamanla bu bölgede gevşeme oluşur. Bu tip doğal hareketler bile çene yapısı hassas kişilerde çene çıkmasına neden olabilir. 

Darbe ve çarpma travmaları

Yüz bölgesine alınan bir darbe veya geçirilen bir kaza çene ekleminin aniden zorlanmasına sebep olur. Spor kazaları, düşmeler ve trafik kazaları gibi travmatik olaylar çene çıkmasına yol açabilir.

Bağ doku hastalıkları

Ehlers-Danlos Sendromu gibi vücudun bağ dokusunu normalden daha zayıf hale getiren hastalıklar çene problemlerine neden olabilir. Etkilenen çene ekleminin stabilitesi azalır ve çıkık riski artar.

Epileptik nöbetler

Epilepsi gibi nörolojik hastalıklar sırasında görülen kas kasılmaları, çenenin aniden ve kontrolsüz zorlanmasıyla sonuçlanabilir. Bu da eklemin yerinden oynamasına sebep olabilir. 

Uzun süreli tıbbi işlemler

Bazı diş tedavileri veya cerrahi müdahalelerde ağzın uzun süre açık kalması gerekebilir. Bu durumlarda fazla baskı gören çene eklemi yerinden oynayabilir. Çenenin iyi desteklenmesi çıkık riskini azaltacaktır.

Tek Taraflı Çene Çıkması Belirtileri Nelerdir?

Tek taraflı çene çıkması genellikle ani ve şiddetli ağrı ile görülür. Çene ekleminin yerinden oynaması, yüz simetrisinde bozulma, ağız kapatamama gibi belirgin durumlar yaşanabilir.

Çene çıkması belirtileri arasında en sık görülenler şunlardır:

• • Ağız kapatamama
    
  • Çenede yamukluk (asimetrik görünüm)
    
  • Dişlerin düzgün kapanmaması (açık kapanış durumu)
    
  • Şiddetli ağrı ve hareket kısıtlılığı
  • Çene hareketinde çıtırtı veya kayma hissi

Ağız kapatamama

Çene çıkığı olan kişiler ağzını kapatmakta büyük zorluk yaşar. Bu durum konuşma, yutkunma ve yemek yeme gibi temel fonksiyonları kısıtlar. 

Çenede yamukluk

Çene çıkması meydana geldiğinde çene sağa veya sola doğru kaymış gibi görünebilir. Dışarıdan bakıldığında gözle görülen bir asimetri oluşur. Yüz hattı normalden farklılaşır.

Dişlerin düzgün kapanmaması

Çene yerinden çıktığında alt ve üst dişler tam olarak kapanamaz. Bu durumda “açık kapanış” olarak adlandırılan durum meydana gelir. Hastanın ağzı istemsiz şekilde açık kalır.

Ağrı ve hareket kısıtlılığı

Çene eklemi yerinden çıktığında çevre dokularda kasılma, gerilme ve iltihaplanma oluşabilir. Bu durumda yoğun bir ağrı görülebilir ve çene hareketleri sınırlanabilir.

Tek Taraflı Çene Çıkmasının Tanısı Nasıl Konur?

Uzmanlar, çene çıkığının nasıl oluştuğunu belirleme için önce hasta öyküsünü dinler. Hastanın bir travma geçirip geçirmediği öğrenilir. Ardından fiziksel muayene yapılır. Muayenede alt çenenin konumu, hareket kabiliyeti ve varsa asimetri değerlendirilir. Ayrıca çene kaslarında hassasiyet, ağrı ve eklem sesleri de incelenir.

Kesin tanı için genellikle röntgen tercih edilir. Röntgen sayesinde alt çenenin kafatası tabanına göre konumu net şekilde görülür. Gerekli durumlarda daha detaylı inceleme için MR veya BT gibi ileri teknikler de kullanılabilir.

Tek Taraflı Çene Çıkması Tedavi Seçenekleri

Tek taraflı çene çıkmasının tedavisi Hipokrat ile birlikte tıp tarihine geçmiştir. Günümüzde hala uygulanan manuel redüksiyon yani elle yerine oturtma başlıca tedavi yöntemidir. Uzman sağlık çalışanı, başparmaklarını ağız içine yerleştirerek, çeneyi kontrollü bir şekilde iterek eski pozisyonuna getirir.

Manuel redüksiyon işlemi sırasında lokal, genel ya da sedatif anestezi yöntemlerinden birisi kullanılabilir. Eğer çene sık sık çıkıyorsa ya da manuel müdahale ile yerine oturtulamıyorsa, cerrahi tedavi tercih edilebilir. 

Tek Taraflı Çene Çıkması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular